http://www.vessella.it KARIBU!
Jifunze lugha ya Kiesperanto

YALIYOMO

Utangulizi
Somo la kwanza
Somo la pili
Somo la tatu
Somo la nne
Somo la tano
Somo la sita
Somo la saba
Somo la nane
Somo la tisa
Somo la kumi

Kamusi

56. ALAMA YA MTENDEWA

USIITUMIE alama -n ya mtendewa:

a.     mwishoni mwa mtendaji.

b.     katika sentensi zenye est kama kitenzi: ĝi estas teo (siyo: teon),

c.      mwishoni mwa maneno yanayofuata viongezi kama al na vinginevyo:
unaweza kusema (au kuandika) Mi dankas vin au Mi dankas al vi,
bali huwezi kusema (au kuandika) Mi dankas al vin.
Li vokas nin.
au Li vokas al ni.
lakini siyo: Li vokas al nin.

57. ULINGANIFU WA MANENO

Vivumishi vingi vya Kiswahili vinabadilika kufuata mianzo ya majina katika ngeli zake. Vivumishi vya Kiesperanto huchukua viambishi -j, -n, -jn kulingana na majina vinayoyasifu:

Hiki ni kitabu kipya

Tiu ĉi estas nova libro

Hivi ni vitabu vipya

Tiuj ĉi estas novaj libroj

Nimekinunua kitabu kipya

Mi aĉetis novan libron

Nimevinunua vitabu vipya

Mi aĉetis novajn librojn

58. ZOEZI

Tafsiri:

Li prenis (-chukua) du ruĝajn librojn, kaj tenis (-shika) ilin en la mano. Li skribis al mi longan leteron kaj bildan poŝtkarton (kadi ya kupelekea kwa njia ya posta). Ni aŭdis tri belajn kantojn. Ili donis al mi blankan paperon. Ĉu li havas brunajn harojn (nywele) aŭ nigrajn? Vi ne viŝis la nigran tabulon (ubao). Mi legis tre interesajn (-a kuvutisha) librojn.

59. KIA NA KIU

Viulizi kia na kiu huchukua viambishi -j, -n, -jn kulingana na majina vinayoyahusu:

Kian infanon vi amas ? Bonan. Mi amas bonan infanon.

Kiajn infanojn vi amas? Bonajn.

60. KIAMBISHI TAMATI -OS

Kiambishi hiki kinaonyesha wakati ujao wa kitenzi, sawasawa na –ta- au –taka- kwa Kiswahili:

Mi estos

Nitakuwa

Li estos

Atakuwa

Mi skribos baldaŭ.

Tutaandika hivi karibuni.

Ŝi venos, ĉu ne?

Atakuja, sivyo?

Ĉu vi ludos kun mi?

(Je,) Utacheza pamoja nami?

61. VIELEZI VYA WAKATI

Vielezi vinavyoeleza kitendo wakati kinapotendeka:

Hieraŭ li kantis.

Jana aliimba.

Hodiaŭ li kantas.

Leo anaimba.

Morgaŭ li kantos.

Kesho ataimba.

62. KIAM? = lini? wakati gani?

Mfano:

Kiam ŝi venis?

Alikuja lini?

Si venis hieraŭ

Alikuja jana.

63. ZOEZI

Tafsiri:

Kiam ŝi iros (-enda)? Ŝi iros morgaŭ. Hodiaŭ estas mardo (jumanne), hieraŭ estis lundo (jumatatu), kaj morgaŭ estos merkredo (jumatano). Hieraŭ estis jaŭdo (alhamisi), morgaŭ estos sabato kaj hodiaŭ estas vendredo. Dimanĉo (jumapili) estas ripoza tago.

64. UMILIKISHI

Ukitaka kuonyesha kuwa kiumbe au kitu fulani kinamilikiwa, lazima utumie vivumishi vya sifa za umilikishi. Vivumishi (viitwavyo: vimilikishi) vinatangulia jina la kiumbe au kitu kimilikiwacho na vinawakilisha kiumbe au kitu kimilikicho. Kwa sababu vimilikishi ni sifa vinapatikana na viwakilishi vya mtendaji vyenye kiambishi cha vivumishi:

mi

mimi

mia

-angu

vi

wewe

via

-ako

li

yeye

lia

-ake

ŝi

yeye

ŝia

-ake

ĝi

yeye

ĝia

-ake

ni

sisi

nia

-etu

vi

ninyi

via

-enu

ili

wao

ilia

-ao

ili

wao

ilia

-ake (kuhusu: vitu au miti)

65. VIMILIKISHI

Vivumishi vya umilikishi hufuata kanuni zote za vivumishi vingine. Chungua matumizi ya vimilikishi katika mifano yafuatayo:

mia mapo

ramani yangu

miaj mapoj

ramani zangu

via amiko

rafiki yako/yenu

viaj amikoj

rafiki zako/zenu

lia domo

nyumba yake

liaj domoj

nyumba zake

ilia filo

mtoto wao

iliaj filoj

watoto wao

ĝia floro

ua lake

ĝiaj floroj

maua yake

ŝia frato

ndugu/kaka yake

ŝiaj fratoj

ndugu/kaka zake

mia bovo

ng'ombe wangu

miaj bovoj

ng'ombe wangu

via fadeno

uzi wako/wenu

viaj fadenoj

nyuzi zako/zenu

mia loko

mahali pangu/ kwangu/ mwangu

miaj lokoj

mahali pangu/ kwangu/ mwangu

ĝia arbo

mti wake

ĝiaj arboj

miti yake

via kapo

kichwa chenu

viaj kapoj

vichwa vyenu

ilia vojo

njia yake

iliaj vojoj

njia zake

Li uzas mian inkon.

Anatumia wino wangu.

Johano aĉetis nian katon.

John alinunua paka wetu.

Kiu havas miajn librojn?

Nani ana vitabu vyangu?

Viaj libroj estas tie.

Vitabu vyako vipo pale.

66. KIAL? = Kwa nini?

Tafsiri:

Kial vi venis? Mi venis, ĉar (kwa sababu; kwa kuwa) vi vokis.

Kial vi silentas (-nyamaa)? Mi silentas, ĉar mia filino dormas.

Kial ŝi kantas ? Ĉar ŝi estas feliĉa.

Kial vi ridas? Ĉar ankaŭ (pia) mi estas feliĉa.

Kial vi ne lernis la lecionon (somo)? Kial la instruisto punis la knabojn? Kial vi tuŝis lin? Kial vi manĝas verdajn bananojn ?

67. ZOEZI

Tafsiri:

Viaj taskoj estas simplaj. Ĉu vi vidis mian onklinon? Kial vi ne kombas (-chana) viajn harojn? Kie estas miaj paperoj? Kiu manĝis miajn fiŝojn? Mi lernos miajn lecionojn. Ni vidos nian reĝinon. Kiam vi skribas viajn leterojn?

 

< Somo lililotangulia - Somo lifuatalo >
© Nino Vessella , 1996-.
Diritti riservati. Nessuna parte può essere riprodotta, in qualsiasi forma o mezzo, senza citare la fonte.
Ĉiuj rajtoj rezervitaj. Neniu parto povas esti reproduktita, en kiu ajn formo au per kiu ajn metodo, sen mencii ĉi tiun fonton.
Haki zote zimehifadhiwa. Hairuhusiwi kunakili sehemu yoyote bila kuitaja asili yake hii.
All rights reserved. No part may be reproduced, in any form or by any means, without mention of this source.