46. RANGI, koloroj

blanka	-eupe	lazura	ya samawi
blua	-a buluu	nigra	-eusi
bruna	ya kahawa	oranĝa	ya manjano mabivu
flava	ya manjano	ruĝa	-ekundu
griza	ya kijivu, ya jivu	verda	ya kijani, ya majani

Tumia maneno haya juu ukitunga sentensi kumi kama mfano ufuatao:

Kia estas la koloro de banano? Banano estas flava.

47. NAMBARI, numeroj

11 dek unu	12 dek du	13 dek tri	...	19 dek naŭ
	20 dudek	30 tridek	...	90 naŭdek
21 dudek unu	32 tridek du	43 kvardek tri	...	99 naŭdek naŭ

100 cent

101 cent unu 111 cent dek unu 122 cent dudek du 133 cent tridek tri ... 999 naŭcent naŭdek naŭ

1000 mil

1001 mil unu ... 1011 mil dek unu ... 1111 mil cent dek unu ...

48. UPANGAJI WA KIVUMISHI

Angalia kwamba upangaji wa kivumishi cha sifa ya kuhesabia ni tofauti kabisa na ule wa Kiswahili: kivumishi hicho hutajwa kabla ya jina lenyewe:

Du birdoj en unu kaĝo.

Ndege wawili ndani ya kitundu kimoja.

Ukitaka kueleza jina moja kwa kutumia vivumishi viwili au zaidi, upangaji wa vivumishi vya mchanganyiko huo ni karibu kinyume cha upangaji wa Kiswahili. Soma tena kifungu cha 17.

49. ZOEZI

Tafsiri:

La tri knabinoj ludis en la gardeno (bustani). Sur la seĝo (kiti) estis kvar libroj kaj du plumoj. Ses aŭ sep glasoj estas sur la tablo. En la strato (njia) estas ducent domoj (nyumba). La domo staras inter (katikati ya) du arboj.

50. ZOEZI

Kamilisha sentensi zifuatazo kwa kutumia maneno na nambari za mwishoni. Fanya kama mfano:

Sur la tablo estas ..........................................................  (5/libroj).

MFANO: Sur la tablo estas kvin libroj.

En la ĉambro estas .......................................................  (3/virinoj).

En la klas-ĉambro sidas ................................................. (16/infanoj).

Sur la breto (rafu) estas .................................................. (7/vazoj).

Sasa tafsiri sentensi zote ulizozikamilisha na sentensi zifuatazo:

En unu jaro (mwaka) estas dek du monatoj (miezi). Kiu numero venas post (hufuata) ses? Kiu numero venas antaŭ (hutangulia) dek tri? Kiu numero venas inter sep kaj naŭ?

2 + 3 =5	Du kaj tri estas kvin. AU: Du plus tri estas kvin.
5 - 2 = 3	Kvin minus du estas tri.
6 : 2 = 3	Ses one je du estas tri. AU: Duone ses estas tri. AU: Ses duone estas tri.
4 x 7= 28	Kvaroble je sep estas dudekok. AU: Sepoble kvar estas dudek ok.AU: Kvar sepoble estas dudek ok.

51. VIULIZI:

Kiom?	-ngapi? (bila jina)
Kiom da ...oj?	-ngapi? Kiasi gani cha ... ? -ngapi -a ...? (kinafuatwa na jina)

Chungua mifano ifuatayo:

Kiom estas 2 + 2? Mbili kuzidisha mbili ndio ngapi?

Kiom da mono pags Daudi? Daudi alilipa kiasi gani cha fedha?

Kiom da mangoj li kolektis sub tiu arbo? Aliokota embe ngapi chini ya mti ule?

Jibu kwa Kiesperanto:

Kiom estas 5 + 6? Kiom estas 4 + 9? Kiom estas 16 - 8? Kiom estas 4 x 9? Kiom estas 15: 5? sasa jibu ukitumia sentensi za kifungu cha 50.

Kiom da libroj estas sur la tablo? Kiom da virinoj estas en la ĉambro? Kiom da vazoj estas sur la breto? Kiom da infanoj sidas en la klas­ĉambro? Kiom da monatoj estas en unu jaro?

52. MTENDAJI NA MTENDEWA

Katika sentensi "anaona" ile "a" ya mwanzoni yaonyesha anayefanya tendo. Tumeshaona kwamba kwa Kiesperanto badala ya ile alama ya nafsi ya mtendaji (k.m. ile "a" katika "anaona") hutumika kiwaki­lishi au jina lenyewe la mtendaji:

Ŝi vidas

Anaona

ile "Ŝi" ni kiwakilishi cha mtendaji.

Zaidi ya hayo, mara nyingi neno la tendo, yaani kitenzi, katika Kiswahili huwa na sehemu nyingine inayoonyesha mtu au kitu kinachotendewa kitendo chenyewe, yaani alama ya nafsi ya mtendewa. Alama hii hutiwa katikati ya kitenzi chenyewe na huitika kikati cha mtendewa. Ile "wa" katika "anawaona" yaonyesha mtendewa huyo. Kwa Kiesperanto hutumika kiambishi tamati -n mwishoni pa kiwakilishi au mwishoni pa jina lenyewe la mtendewa:

Ŝi vidas ilin

Anawaona

Angalia kwamba mara nyingi, hasa kwa jinsi ya kufanyia, matumizi ya alama za mtendewa yanatofautiana sana katika lugha hizo mbili (rudia pia kifungu cha 34):

Mi amas.	Ninapenda.
Mi amas vin.	Ninakupenda.
Mi skribas.	Ninaandika.
Mi skribas al vi.	Ninakuandikia.
Mi skribas leteron al vi.	Ninakuandikia barua.

Angalia kwamba alama ya mtendewa hutumika pia mwishoni pa viulizi hivi: kia, kie, kio, kiu.

Matumizi halisi ya alama hiyo utajifunza utakaposoma sarufi nyingine, kwa sasa chungua mifano ifuatayo:

Ŝi vidas.	Anaona.	Kiu vidas? Ŝi.	Nani anaona? Yeye.
Ŝi vidas arbon.	Anaona mti.	Kion ŝi vidas? Arbon.	Anaona nini? Mti.
Li vokas.	Anaita.	Kiu vokas?Li.
Li vokas ŝin.	Anamwita.	Kiun li vokas? Ŝin.

Mi dankas vin.	Ninakushukuru.
Li vidas ilin.	Anawaona.
Mi donas al vi...	Ninakupa ...

53. ZOEZI

Tafsiri.

Mi amas vin. La infano amas ĉokoladon (chakleti). La patrino legas libron. La patro skribas leteron. La infano ludas futbalon (mchezo wa mpira). La instruisto amas la lernantojn.

54. VITENZI AKALI

aĉeti	kununua	lerni	kujifunza	trinki	kunywa
aŭdi	kusikia	manĝi	kula	tuŝi	kugusa
havi	kuwa na	puni	kuadhibu	vendi	kuuza
helpi	kusaidia	rompi	kuvunja	viŝi	kufuta

55. ZOEZI

Tafsiri:

Ĉu vi amas min? Kion vi havas en la mano? Ĉu vi vendis dek bananojn aŭ dudek? Kiu manĝis oranĝojn en la lernejo (shule)? Ĉu vi aŭdas tion? Ĉu vi helpis la knabinojn? Kiu rompis la seĝon? Kion vi trinkas? Kie estas la libro, kiun (ambacho) vi aĉetis?